■ آیا جلوگیری از برقراری نماز جمعه و جماعات و هیئات مذهبی به علت احتمال ابتلا به بیماریهایی مانند کرونا توجیه شرعی دارد؟
پاسخ: در اسلام، حدیث و قاعدهای کلی به نام «لا ضرر» وجود دارد که بر مبنای آن، اقدام شخص بر عملی که احتمال ضرر قابل توجه در آن میرود، جایز نیست.[1]
در این قاعده، هرچند ملاک تشخیص ضرر، عرف مردم هستند، ولی چه بسا همین عرف در موضوعات تخصصی به نظر کارشناسان و متخصصان آن موضوع مراجعه میکند.
بر این اساس، در موضوعاتی مثل بیماریها که تشخیص نوع و عملکرد آنها در حیطه تخصص کارشناسان پزشکی و ... است، باید به دنبال نظر آنها بود تا میزان ضرر آنها برای عرف مشخص گردد.
لذا در فرض سؤال، اگر اموری مثل شرکت در تجمعات، دارای احتمال بسیار بالای سرایت و شیوع بیماری باشد، به طوری که این احتمال در نظر مردم قابل توجه و غیر قابل چشمپوشی شمرده شود، شرعاً نباید به آن اقدام نمود.
البته ممکن است در برخی موارد، به گونهای عمل شود که میزان احتمال ضرر پایین آمده و از اهمیت آن کاسته شود، که در اینصورت اقدام به آن اشکالی نخواهد داشت؛ مثل اینکه شرکت در تجمعات همراه با رعایت نکات بهداشتی از سوی تمام حاضران باشد. با این وجود، حتی در این صورت نیز بهتر است هنگام شیوع بیماریهای واگیر و کُشنده، به حداقلها اکتفا شود. و اینکه گفته میشود فردی با وجود شیوع ویروسهای کُشنده و یا علیرغم بیماری شدید به حرمی رفته و بیمار نشده و یا شفا گرفته، نشانگر و دلیل آن نیست که تجمعات گسترده را در چنین زمانهایی ترویج و تبلیغ کنیم![2]
[1]. جهت آگاهی بیشتر در این زمینه، ر. ک: 64611 (معنای قاعده «لا ضرر و لا ضرار»).
[2]. ر. ک: «ارتباط و همنشینی با جذامیها»، 80420.
■ در قرآن آيه اي داريم كه مي فرمايد:« إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَر» با توجه به اين آيه و اينكه اكثريت مردم مقيد به خواندن نماز هستند چرا با این وجود گناه می کنند؟
بر اساس آنچه از روايات و تفاسير به دست مي آيد اين است كه بازدارندگى از گناه جزئى از طبيعت نماز است. از همین رو نماز هر چند سطحی و ناآگاهانه باشد غیر ممکن است که هیچ گونه تاثیری در نمازگزار نداشته باشد چراكه كساني که نماز حقیقی نمی خوانند و آلوده به گ ...
■ اگر اذکار نماز، هنگام حرکت بدن گفته شود، نماز باطل است؟
مراجع تقلید در این زمینه میگویند:
هنگام گفتن ذکرهاى واجب در نماز، بدن باید بىحرکت باشد، بلکه بنابر احتیاط واجب، در موقع گفتن ذکرهاى مستحب نیز باید بدن آرام باشد.[1]
حال اگر عمداً ذکر واجب را هنگام حرکت بدن بگوید نماز باطل است و اگر ذکر مستحبی را ...
■ منظور از تعقییبات نماز چیست ؟
تعقیب یعنی نماز گزار بعد از نماز به دعا ، ذکر ، تلاوت قرآن و اموری از این قبیل همچون تفکر در عظمت خداوند ، گریه از ترس یا شوق به او بپردازد که از سنت های تاکید شده می باشد و منافعش در دین و دنیا زیاد است .
امام صادق ( علیه السلام ) فرمودند : بعد از ...
