پاسخ: آخرين مرحله نماز، سلام و درود فرستادن بر پيامبر اكرم(ص)، بندگان صالح و همه نمازگزاران است.
«تكبيرة الاحرام» اجازه ورود به نماز و«سلام» اجازه خروج از آن است.
در باره حكمت و فلسفه«سلام؟» مى‏توان به موارد زير اشاره كرد:
يگانگى و همدلى مسلمانان
نماز گزار وقتى در سلام نماز به همه مؤمنان و بندگان صالح و بر خودش سلام مى‏دهد، احساس مى‏كند كه تنها نيست و يكى از آحاد امت بزرگ اسلام است و با مردان خدا، در هر جاى زمين، احساس همبستگى مى‏كند.
واژه سلام دو معنا دارد؛
1 - درود و تحيت و آرزوى سلامتى كامل براى مؤمنان،
2 - نام مقدس خداوند.
براین اساس؛ نمازگزار به اذن پروردگار، سلامتى و امن از عذاب را براى مؤمنان درخواست می کنند.
امام صادق(ع) مى‏فرمايد:«معنى السلام فى دَبر كلّ صلاةٍ الامان» ؛« معناى سلام در آخر هر نمازى، امان است«؛ يعنى، اگر نماز را درحالى‏كه قلبش خاضع است به جاى آورد، از بلاهاى آخرت در امان خواهد بود» .
جلب رحمت الهى
امام على(ع) مى‏فرمايد:«السلام عليكم و رحمة الله و بركاته» از خدا ترحّم خواستن براى خود و همه بندگان است، كه اين خود سبب ايمن شدن از عذاب قيامت است»
ياد آورى نام الهى
امام صادق(ع) فرموده است:«سلام، يكى از اسم‏هاى خدا است و اگر مى‏خواهى سلام نماز را به خوبى انجام داده و معنايش را ادا كنى، پس بايد از خدا بترسى و دين، قلب و عقلت را سالم نگه دارى و آنها را به ظلمت گناه نيالايى» .
تلقين نيكى‏ها و شايستگى‏ها
يكى از درس‏ها و ثمرات نماز اين است كه هر نماز گزارى، در هر شبانه روز، پنج بار به خود تلقين مى‏كند كه: از بندگان نيكوكار و شايسته خداوند است«السلام علينا و على عباد الله الصالحين». كسى كه نماز مى‏خواند، اگر به معناى اين جمله توجّه كند، وجدانش تحت تأثير قرار مى‏گيرد و سعى مى‏كند با پيام آن تلقين، مخالفت نكند و اعمال خلاف مرتكب نشود و خود را هر چه بيشتر به نيكوكاران، نزديك سازد.
نماز گزار با سلام دادن، نشان مى‏دهد كه دوست دار و خيرخواه همه خوبان و نيكوكاران است و همواره آرزوى سلامتى آنان را دارد. اين مسأله باعث نزديكى قلب‏ها به هم و مستحكم‏تر شدن دوستى‏ها و برادرى‏ها است.
گفتني است كه سلام فقط براى شروع و آغاز ديدار نيست؛ بلكه در فرهنگ و لغت عرب، به معناى خداحافظى نيز مى‏باشد. آنان زمانى كه از يكديگر جدا مى‏شوند، مى‏گويند:«سلام عليكم».
درباره«سلام آخر» نماز گفته شده است: انسان در نماز، ارتباطى وثيق با خدا برقرار و با ديگران قطع رابطه مى‏كند. اما در پايان نماز - كه بازگشت از معراج است - با خلق خدا ارتباط پيدا مى‏كند و در اين مرحله به مؤمنان و صالحان سلام و درود مى‏فرستد.
نمازگزار با«تكبيرة الاحرام» وارد نماز مى‏شود و چيزهايى براى او حرام مى‏گردد.اما سلام نماز براى اين است كه نمازگزار با آن، از نماز خارج شود. نمازگزار از ابتداى نماز تا آخر، كم كم حضورش پيش خدا، ملائكه و پيامبران زياد مى‏شود و«سلام» تحيت به پيامبران، مؤمنان و ملائكه‏اى است كه حاضر شده‏اند.
سلام، سلامتى بنده از آتش به وسيله نمازى است كه قبول شده و با نماز مقبول، ساير اعمال او هم پذيرفته مى‏شود. بنابراين پايان نماز جاى سلام، تحيت، سلامتى و شادمانى است؛نه‏ابتداى‏نماز.