■ خواندن نماز والدین چگونه است؟ آیا میتوان آنرا برای پدربزرگ و مادر بزرگ نیز خواند؟
پاسخ از طرف محمد قهرمانی: در برخی از منابع روایی - البته بدون آنکه صریحاً مستند به روایتی شود - نمازی تحت عنوان «نماز والدین» چنین نقل شده است:
این نماز دو رکعت است؛ در رکعت اول بعد از حمد، ده مرتبه آیه «رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَ لِوَالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسَابُ»،[1] خوانده میشود. در رکعت دوم بعد از خواندن سوره حمد، ده مرتبه آیه: «رَبِّ اغْفِرْ لی وَ لِوالِدَیَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَیْتِیَ مُؤْمِناً وَ لِلْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ»،[2] خوانده میشود. در ادامه رکعت دوم تشهد و سلام نماز است. پس از سلام نماز بدون تغییر حالت نماز، ده مرتبه آیه «رَّبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِی صَغِیراً»[3] خوانده میشود».[4]
این نماز با عنوان «نماز والدین» آمده و با توجه به آیات مندرج در آن، مخصوص پدر و مادر میباشد، اما میتوان برای ارجنهادن به زحمات پدربزرگ و مادربزرگ، دو رکعت نماز مستحبی خواند و اگر آن دو رکعت، مشابه نماز والدین هم باشد، ایرادی نخواهد داشت.
[1]. «پروردگارا، من و پدر و مادرم و همه مؤمنان را، در آن روز که حساب برپا میشود، بیامرز»؛ ابراهیم، 41.
[2]. «پروردگارا، مرا، و پدر و مادرم و تمام کسانى را که با ایمان وارد خانه من شدند، و جمیع مردان و زنان باایمان را بیامرز»؛ نوح، 28.
[3]. «پروردگارا، همانگونه که آنها مرا در کوچکى تربیت کردند، مشمول رحمتشان قرار ده»؛ اسراء، 24.
[4]. طبرسى، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، ص 334، قم، الشریف الرضى، چاپ چهارم، 1412ق.
■ «رب صل علی محمد و آل محمد» بعد از ذکر سجده یا رکوع نماز، به چه معنا است؟
جمله «ربّ صلّ علی محمد و آل محمد»، جمله «ندائیه» است که یکی از اقسام جملات انشایی میباشد. در اصل «یا ربی صلّ علی محمد و آل محمد» بوده و معنایش این است: «پروردگار من! بر محمد(ص) و آل او درود فرست». ...
■ چگونه در نماز حضور قلب داشته باشیم؟
برای بهتر انجام دادن هرعملی ابتدا لازم است که اهمیت و جایگاه آن عمل را بشناسیم در اهمیت حضور قلب این نکته کافی است که رسول گرامی اسلام فرمودند:عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه وآله) إِذَا قَامَ الْعَبْدُ إِلَى الصَّلَاةِ فَکَانَ هَوَاهُ وَ قَلْبُهُ ...