■ چرا در اسلام نسبت به شرکت در نماز جماعت این همه سفارش شده است؟
پاسخ از طرف سعید خانزاده: درباره ارزش نماز جماعت، رسول خدا (ص) فرمودند: نماز کسی که صدای اذان را بشنود و بیسبب در نماز جماعت شرکت نکند، ارزشی ندارد. (1) در حدیثی دیگر آمده است: «هر که نماز جماعت را دوست داشته باشد، خدا و فرشتگان [نیز] او را دوست خواهند داشت». (2)
در کنار چنین روایاتی برخی از حکمتها و فواید شرکت در نماز جماعت را بیان میکنیم.
#CC1.آشکار شدن توحید بر همگان
اصل نماز، به جماعتخواندن است؛ زیرا ما در نماز با خداوند از زبان جمع سخن میگوییم. در سورۀ حمد میخوانیم: « إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعين اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيم» تنها تو را میپرستیم و تنها از تو یاری میجوییم. ما را به راه است هدایت فرما.
برای همین پیامبر اکرم(ص) نیز نخستین نمازهای خود را بههمراه حضرت علی(ع)و حضرت خدیجه(ع)در مکه به جماعت میخواند تا از همان ابتدا توحید را آشکار نمایند.
امام رضا(ع)نیز در مورد علل سفارش اسلام به نماز جماعت فرمود: "خداوند متعال نماز جماعت را قرار داده است که شعائر اسلامی و معارف الهی همانند اخلاص، توحید، ارزشهای اسلامی، عبادت و نیایش برای خدا آشکار شود؛ زیرا با علنی بودن آنها حجت خداوند بر مردم شرق و غرب عالم تمام میشود". (3)
#CC2.پایگاه مقابله با دشمن
در هر مبارزهای، دو طرف درگیر دارای سنگرها و پایگاههای مقاومتی هستند؛ سنگر و پایگاه حزب خدا در برابر حزب شیطان نیز مسجد است.
#CC3.محل اختصاصی یاد خدا
تمام مکانها برای کارهای گوناگونی در نظر گرفته شده است که یکی از آن کارها میتواند یاد خدا باشد؛ همانند اینکه، خانه هم محل عبادت است، هم خواب، هم خوراک و هم مهمانی؛ ولی تنها مکانی که به فرمودۀ قرآن برای خداست و نباید غیرخدا را در آن خواند مسجد است؛ (4) بههمین دلیل از انجام هر کاری در مسجد که غیر از یاد خدا باشد، نهی شده است؛ کارهایی از قبیل سخن دربارۀ دنیا و کار و زندگی و یا خوابیدن در مسجد؛ تا این مکان تنها برای عبادت باقی بماند.
#CC4.شکوه و عظمت اسلام
حضور جمعى مسلمانان در مساجد، ضمن آنكه عظمت و بزرگى جماعت مسلمانان را مىرساند؛ بيانگر قدرت مسلمين و الفت دلها و انسجام صفوف است. تفرقه ها را می زدايد، بيم در دل دشمنان می افكند، منافقان را ماءيوس می سازد، خار چشم بدخواهان است.
#CC5.محل رفع مشکلات مادی و معنوی مسلمانان
اگر مساجد وجود نداشت هیچ محل مطمئن دیگری برای ارتباط مؤمنان با یکدیگر و اطلاع از اوضاع یکدیگر و یاری رساندن بههم برای رفع مشکلات مادی و معنویشان سراغ نداشتیم. (5)
قرآن میفرماید: "ای فرزندان آدم هنگامی که به مسجد میروید زینت خود را با خود بر دارید" (6) و در آیهای دیگر، مال و فرزند را زینت دنیا معرفی مینماید (7) کنایه از اینکه پول بردارید تا در صورت وجود مشکلات مادی یا معنوی (همچون عیادت بیمار، تسلیت به بازماندگان و…) بتوانید دستگیری و یاری کنید.
#CC6.مسجد محلی برای واکسینه کردن نوجوانان و جوانان
رفتوآمد نوجوانان و جوانان به مسجد آنها را در برابر ویروسهای فکری و روحی واکسینه میکند. آمار بزهکاری نوجوانان و جوانان مرتب با مسجد به مراتب کمتر از کسانی است که ارتباطی با مساجد ندارند. علت هم پیداست؛ زیرا افراد در مسجد با آموزهها و باید و نبایدهای شریعت مقدس آشنا میگردند و همچنین انگیزۀ عمل کردن و به تعبیر بهتر تقوای آنها بیشتر میشود.
#CC7.محل نشست و برخاست مؤمن
در اسلام، حضور در مسجد، معیار شناخت مؤمن حقیقی از غیر آن دانسته شده است و مسجد به تعبیر امروز "پاتوقِ مؤمنین" معرفی گردیده است. (8)
#CC8.راه شناخت نمازگزار حقیقی
امام صادق(ع)در پاسخ کسی که پرسید «چرا باید نمازهای یومیه را به جماعت بخوانیم؟» فرمودند: همانا نماز جماعت و اجتماع برای مسلمین مقرر شد تا نمازگزار از بینماز و کسی که نماز خویش را در اوقاتش بهجا آورد و مراقب نمازش هست از کسی که نمازش را تباه کند، معلوم شود و اگر اینگونه نبود کسی به صالح بودن کسی شهادت نمیداد و به همین سبب است کسی که نمازش را با جماعت نخواند در بین ما مسلمانان بینماز به حساب میآید؛ زیرا رسول خدا (ص) فرمود: "کسی که بدون علت و عذر نمازش را با مسلمین در مسجد برگزار نمیکند بینماز است"(یعنی بهمنزلۀ بینماز است). (9)
#CC9.نماز جماعت عامل ایجاد الفت و نماد وحدت
در اسلام اصل بر گردهم آمدن مسلمانان است نه پراکندهبودن آنها. برای مثال خداوند برای حج تمتع زمان مشخصی را قرار داده است تا مسلمانان گرد هم آیند و اجتماع آنها به چشم آید وگرنه خداوند میتوانست کل سال را زمان انجام حج قرار دهد و هر کس هر زمان دوست داشت برود و اعمال آن را انجام دهد؛ همانگونه که در حج عمره چنین است و وقت معینی ندارد.
■ اگر نماز احتیاط به عهده نمازگزار باشد و بین نماز واجب و نماز احتیاط فاصله بیفتد، آیا باید نماز اعاده شود؟
آیت الله خامنه ای: اگر کسی که وظیفه او خواندن نماز احتیاط است، آن را پیش از خارج شدن از حالت نماز به جا نیاورد، بنابر احتیاط واجب باید ابتدا نماز احتیاط را بخواند و سپس نماز را نیز اعاده کند.
طریقه خواندن نماز احتیاط:كسى كه نماز احتياط بر او واجب شد ...
■ * الف) چه كنم نمازها به ويژه نماز صبحم را در اول وقت بخوانم؟ ب) براى اهميت بخشيدن به نماز فرزندانى كه نسبت به آن سهل انگارند چه راههايى وجود دارد؟
* الف) يكى از واجباتى كه در دين اسلام بسيار اهميت دارد، نماز است. نماز يك وظيفه ثابت و معين و يك دستور انضباطى است كه روح توجه به پروردگار را در انسان زنده مىكند: (فَأَقِيمُوا الصَّلَوةَ إِنَّ الصَّلَوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَـبًا مَّوْ ...
■ اگر شرط قبولی کارهای خوب، قبول شدن نماز است، آیا کارهای خوب بینماز، فایدهای دارد؟
در روایتی پیامبر اکرم فرمودند:
«اول چیزی که در قیامت مورد بازرسی قرار می گیرد نماز است، اگر قبول شد، بقیه عبادات مورد قبول واقع می شوند و اگر ردّ شد بقیه اعمال هم مردود می شوند. 1 »
بحارالانوار ج۷۲ص۲۴۲باب۶۶
البته این حدیث نیاز به توضیح دارد و ...