پاسخ:
1.در ابتدا باید دانست علت حقیقی بسیاری از واجب‌ها و حرام‌ها بر ما پوشیده است و خداوند عمداً آن را بیان ننموده است تا مطیع از عاصی شناخته شود؛ چرا که اگر علت واقعی بسیاری از احکام گفته می‏شد،‏ انگیزه برخی مردم عمل به دستور خداوند نمی شد، بلکه بهره‏مندی از منافع یا دفع ضررهای مادی و معنوی بود و این برای خداوند مهم است که شخص آنقدر در خداشناسی رشد کرده باشد که بدون چون و چرا دستور او را بپذیرد؛ همان‏گونه که پزشک از بیمار خود چنین می‌خواهد. در مورد وجوب غسل جنابت نیز حقیقت مطلب همین است؛
2.غسل جنابت برای انجام عباداتی همچون نماز و طواف و خواندن سوره‏های دارای سجده واجب است و به‏خودی خود واجب نمی‏باشد تا بگوییم خداوند فقط برای درک این آثار بهداشتی آن را واجب نموده است.
3.برخی از این آثار بهداشتی که از شستشوی بدن حاصل می‏شود، با شستشوی ساده بدن (بدون نیت و شرایط دیگر غسل همانند رعایت ترتیب و…) نیز حاصل می‏شود. پس معلوم می‏شود که این آثار هدف اصلی اسلام نبوده است؛ بلکه هدف تحصیل طهارت باطنی قبل از نماز و… می‏باشد که با شرایط خاص به‏دست می‏آید.
4.انسان هنگام نماز قرار است به دیدار خالق پاکی ها برود و از او طهارتِ روح را طلب کند، حال چگونه می‏تواند با جسمی آلوده به زیارت دوست برود و از او درخواست طهارت و رشد روح خود را بنماید.
5.البته در بعضی روایات به گوشه‏ای از اسرار آن اشاره گردیده است.
امام رضا (ع) فرموده اند: « جنابت از تمام بدن بيرون مى‏آيد و لذا بايد تمام بدن را شست» (1)
همچنین فرمودند: "هنگام غسل با انگشتانت موهای سرت را باز کن تا آب به ریشه مو برسد؛ زیرا از پیامبر روایت شده است که در زیر هر مویی جنابتی وجود دارد". (2) (یعنی با جنابت تمام بدن، دچار آلودگی باطنی می‏گردد؛ لذا دستور به غسل (شستن) تمام بدن داده شده است. (3)
همچنین امام رضا(ع) فرمودند: "علت غسل جنابت، پاكيزگى است تا انسان را از آزردگى‌ای‌ که از آن كار ديده است، تطهير کند و همۀ تن او پاك گردد؛ زيرا جنابت، از همۀ بدن شخص برخاسته و از همين‏رو، تطهير همۀ بدن بر او واجب شده است؛ ولی در مورد ادرار و مدفوع این‌گونه نیست؛ زیرا آنها بیش از جنابت اتفاق می‏افتد و بيرون آمدن آنها بدون شهوت است و خداوند، دربارۀ آنها وضو را کافی دانسته است، در حالى كه جنابت بیشتر از لذت‏جويى و لذت‏يابى و واداشتن خود به اين كار برای انسان رخ می‌دهد". (4)
امام صادق (ع) نیز در پاسخ زنديقى كه پرسيد: علت غسل جنابت چيست؟ فرمودند: "همانا آميزش كننده، كارى حلال انجام داده است و كار حلال هم مايۀ آلودگى نيست. جنابت، همانند حيض است؛ چرا كه نطفه، خونى است استحكام نايافته و آميزش هم امكان‌پذير نيست، مگر به حركتى سخت و شهوتى چيره. پس چون به پايان رساند، بدن، نفس مى‏كشد و مرد از نفس آن، در خود بويى بد احساس مى‏كند. غسل براى همين واجب شده است و البته غسل جنابت، افزون بر اين، امانتى است كه خداوند به بندگان خويش سپرده است تا از اين رهگذر، آنان را بيازمايد". (5)
البته این مسئله که جنابت همۀ بدن را تحت تأثیر قرار می‏دهد در آزمایشات علمی نیز به اثبات رسیده است (6)
__________________
(1)عِلَّةُ غُسْلِ الْجَنَابَةِ النَّظَافَةُ لِتَطْهِيرِ الْإِنْسَانِ مِمَّا أَصَابَ مِنْ أَذَاهُ وَ تَطْهِيرِ سَائِرِ جَسَدِهِ لِأَنَّ الْجَنَابَةَ خَارِجَةٌ مِنْ‏ كُلِ‏ جَسَدِهِ‏ فَلِذَلِكَ‏ وَجَبَ‏ عَلَيْهِ‏ تَطْهِيرُ جَسَدِهِ‏ كُلِّهِ‏ ؛ (وسائل الشيعه جلد اول صفحه 466)
(2)" و مَيِّزْ شَعْرَكَ بِأَنَامِلِكَ عِنْدَ غُسْلِ الْجَنَابَةِ فَإِنَّهُ نَرْوِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ(ص): "أَنَّ تَحْتَ كُلِ‏ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَبَلِّغِ الْمَاءَ تَحْتَهَا فِي أُصُولِ الشَّعْرِ كُلِّهَا و خَلِّلْ أُذُنَيْكَ بِإِصْبَعِكَ و انْظُرْ أَنْ لَا تُبْقِيَ شَعْرَةً مِنْ رَأْسِكَ و لِحْيَتِكَ إِلَّا و تُدْخِلُ تَحْتَهَا الْمَاء" (الفقه المنسوب إلى الإمام الرضا(ع)، ص83).
(3)در بدن انسان دو سلسله اعصاب نباتى وجود دارد كه تمام فعاليتهاى بدن را كنترل مي كنند " اعصاب سمپاتيك" و" اعصاب پاراسمپاتيك" اين دو رشته اعصاب در سراسر بدن انسان و در اطراف تمام دستگاه‏ها و جهازات داخلى و خارجى گسترده‏اند، وظيفه اعصاب سمپاتيك " تند كردن" و به فعاليت واداشتن دستگاه‏هاى مختلف بدن است و وظيفه اعصاب پاراسمپاتيك" كند كردن" فعاليت آنهاست، در واقع يكى نقش" گاز" اتومبيل و ديگرى نقش" ترمز" را دارد، و از تعادل فعاليت اين دو دسته اعصاب نباتى، دستگاههاى بدن بطور متعادل كار مي كند. گاهى جريان‏هايى در بدن رخ مي دهد كه اين تعادل را بهم مي زند، مثل مسئله" ارگاسم" (اوج لذت جنسى) است كه معمولا مقارن خروج منى صورت مي گيرد. از جمله