■ چگونه مي شود كسي نسبت به نمازهاي مستحبي بي حوصله باشد؟علت آن چيست؟
پاسخ: عوامل متعددي در بي حوصلگي افراد نسبت به نمازهاي مستحبي تاثير گزار است كه در اينجا نمونه هايي را ذكر مي نمائيم.
اول: عدم شناخت از احكام نمازهاي مستحبي
يكي از عوامل مهمي كه بي حوصلگي را در اين زمينه فراهم مي نمايد عدم اطلاع دقيق از چگونگي نماز هاي مستحبي و احكام آنها مي باشد و به تعبير ديگر سوء برداشت از چگونگي نمازهاي مستحبي و سخت جلوه گر شدن آنها در منظر افراد، موجب بي رغبتي نسبت به انجام آنها مي گردد.
در اينجا ذكر دو نكته در خصوص نمازهاي مستحبي لازم است، تا بدانيد خواندن نماز هاي مستحبي به آن سختي كه تصور مي شود نيست.
1- در نمازهاي مستحبي رعايت تمامي شرايط نمازهاي واجب لازم نمي باشد بلكه مي توان آنها را در حال نشسته و در حال حركت و هنگام راه رفتن و سواري بجاي آورد و حتي رعايت قبله نيز لازم نمي باشد.
2- بنا به نظر تمامي مراجع: خواندن سوره در نمازهاى مستحبى لازم نيست ولى در بعضى از نمازهاى مستحبى (مثل نماز جعفر طيار كه سوره مخصوصى دارد)، اگر بخواهد به دستور آن رفتار كند، بايد همان سوره را بخواند.
دوم: عدم اطلاع از آثار و بركات دنيوي و اخروي نماز هاي مستحبي
عدم اطلاع از ثوابها و آثار و پيامدهاي دنيوي و اخروي نمازهاي مستحب خود يكي از عوامل بي حوصلگي و بي توجهي به آنها مي باشد و حال آنكه برخي از اين نمازها داراي چنان آثاري مي باشد كه انسان به راحتي نمي تواند از كنار آن بي تفاوت بگذرد.
سوم: ارتكاب گناه
از عوامل مهمي كه موجب مي گردد تا انسان نسبت به نمازهاي مستحبي بي حوصله گردد و در روايات ما نيز بر آن تاكيد شده ارتكاب گناه مي باشد.
شخصى به خدمت امام المتّقين امير المؤمنين عليه السّلام آمد و گفت كه:
مدتى شده است كه از نماز شب خواندن محروم شدهام، حضرت فرمودند:«تو مردى هستى كه گناهانت ترا به بند كشيده و مانع از نماز شب شده است» كنايه از آنكه گناه كردن در روز باعث محرومى از نماز شب است.»
چهارم: دنيا زدگي
غرق شدن در مسائل مادي و دنيايي يكي ديگر از عوامل بي حوصلگي انسانها براي عبادت مي باشد.
متاسفانه برخي از افراد بدليل ضعف ايمان تمام زندگي را در همين دنيا خلاصه نموده اند و تمامي نيازها و احتياجات خود را در مسائل دنيوي مي بينند به همين دليل تمامي سرمايه زندگي خود را براي به بدست آوردن لذتها و نيازهاي دنيايي هزينه مي نمايند و حال آنكه براي آخرت نيز ما نيازها و احتياجاتي داريم كه بايد از همين سرمايه زندگي براي آن هزينه نمائيم.
لذا اگر انسانها واقعا به چنين نيازي ايمان داشته باشد با كمال شوق و اشتياق بسوي نماز كه يكي از بهترين سرمايه زندگي سعادتمند در آخرت مي باشد روي مي آورد و هر نوع بي حوصلگي از او دور مي كنند.
حضرت عيسي (علي نبينا و آله عليه السلام ) نقش دنيا زدگي را در بي حوصلگي افراد نسبت به عبادات اينچنين ترسيم مي نمايد كه:«همچنان كه بيمار بر غذاى لذيذ نگاه مي كند و بدليل شدت درد لذّت آن را نمىچشد، همچنان فرد دنيادار نيز همراه با عشق به مال نه لذّتى از عبادت مىبرد و نه شيرينى و حلاوتش را مىچشد»
پنجم: تنبلي
تنبلي افراد از ديگر عواملي كه موجب بي حوصلگي در امور عبادي مي گردد.
به همين دليل اين مساله نيز در ادعيه ما مورد توجه قرار گرفته و در دعاى ابوحمزه ثمالي در سحرهاي ماه مبارك رمضان مىخوانيم:«اللهم انى اعوذ بك من الكسل و الفشل و الجبن و النعاس...» يعني خداوندا پناه مي برم به تو از كسالت و تنبلى و ترس و خواب آلودگى...
ششم: پرخوري و شكم پروري
پيامبر فرمود:« بپرهيزيد از پرخورى كه دل را مسموم بقساوت و سختى كند و اعضا را براى عبادت كند مي كند...»
■ فلسفه اینکه در نماز عید خطبه ها را بعد از نماز می خوانند اما در نماز جمعه این مساله برعکس می باشد چیست؟
امام رضا علیه السلام در تبیین علت این مساله فرموده اند:« به خاطر آن كه جمعه امر مستمر و دائمى است و در هر ماه چند مرتبه و در هر سال تعداد زيادى مراسم نماز جمعه اجراء مىشود و قاعدتا و غالبا هر امرى كه بر مردم زياد تكرار شد از آن ملول شده و حتى الامكا ...
■ آیا این درست است که، پیامبر اکرم(ص) هنگام رفتن به مسجد برای نماز، کودکان مدینه ایشان را به بازی دعوت کردند و حضرت هم پذیرفتند، با اینکه اصحاب در مسجد منتظر اقامۀ نماز بودند؟
یک. با جستوجویی که در منابع روایی و تاریخی صورت گرفت، این جریان به این کیفیت یافت نشد. ظاهراً تنها کسی که این جریان را نقل کرده؛ سدید الدین محمد عوفی بخاری[1] - از نویسندگان و دانشمندان اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم- است که آن را در کتاب «جوامع الح ...