پاسخ: دل نگرانى انسان در مورد اعمال گذشته، بشارت دهنده وجود روح تقوا و خداترس وی می باشد. اين گونه نگرانى ها و اندوه ها نسبت به خطاها و سستى ها به ويژه در يك جوان بيانگر لطف خداوند و عنايت ویژه الهی می باشد.
حسرت بر اعمال بد و نادرست گذشته و اندوهگين بودن به خاطر آن امرى مطلوب و پسنديده است به شرطى كه از حد و اندازه تجاوز نكند. هدف از ندامت و پشيمانى از اعمال گذشته و غصه دار بودن به خاطر آنها اين است كه چنين اشتباهى در آينده تكرار نگردد و خطاها و كاستى هاى گذشته را با عزم و اراده اى مستحكم در آينده جبران شود و با عبرت آموزى از گذشته و دستيابى به عوامل خطاهاى گذشته، راه آينده را با استوارى و صلابت پیموده و به سعادت حقيقى در دنيا و آخرت نائل گردد. ولى اگر غصه و تأسف و اندوه برگذشته، افق آينده را در نظر ما تيره و تار سازد و پاى رفتن و حركت ما را سست نمايد تا جایی که ما را از نماز دور کند، اين دور شدن از هدف و تسليم دوام شيطان شدن و از چاله به چاه افتادن است.
خداوندى كه خالق و آفريننده ما است و از ضعف و ناتوانى و جهالت ما از همان ابتداى آفرينش و قبل از آن آگاه بوده و مى دانسته ما انسان هاى خدا باور و معتقد به او دچار لغزش و خطا مى شويم، درى به نام توبه بر روى ما گشوده است و ما را دعوت نموده كه بعد از لغزش با توبه و پشيمانى و عذرخواهى بلند شويم و قد راست نماييم و رشته اتصال بين خود و خدا را كه با گناه و خطا پاره كرده ا يم دوباره گره بزنيم.
باید توجه داشت كه دام هاى شيطان بسيار متنوع و رنگارنگ است. شيطان كه استاد مكر و فريب است براى هر فردى دامى ويژه او دارد براى بندگان با تقواى الهى دامى و براى بندگان فاسق دامى ديگر دارد. هدف شيطان بازداشتن از ياد خداوند و فاصله انداختن بين بندگان و خداوند به هر طريق ممكن است. اندوه بر گذشته اگر باعث ناامیدی و یاس از درگاه الهی و در نتیجه ترک نماز گردد، در واقع شاد كردن شيطان و كمك به او در پياده كردن اغراض شوم اوست.
نکته ای که نباید هیچگاه فراموش کرد این است که نماز علاوه بر اینکه انسان را از گرفتار شدن به گناهان بیشتر باز می دارد، خود یکی از راههای پاک نمودن گناهان گذشته می باشد.
پيامبر خدا فرموده اند:« َ فَإِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ وَ تَوَجَّهْتَ وَ قَرَأْتَ أُمَّ الْكِتَابِ وَ مَا تَيَسَّرَ لَكَ مِنَ السُّوَرِ ثُمَّ رَكَعْتَ فَأَتْمَمْتَ رُكُوعَهَا وَ سُجُودَهَا وَ تَشَهَّدْتَ وَ سَلَّمْتَ غُفِرَ لَكَ كُلُّ ذَنْبٍ فِيمَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الصَّلَاةِ الَّتِي قَدَّمْتَهَا إِلَى الصَّلَاةِ الْمُؤَخَّرَة» ؛« آنگاه كه نماز را اقامه كردي و توجه به خداي متعال يافتي و سوره حمد يا سوره ديگري از سوره هاي قرآن را قرائت نمودي سپس به ركوع رفتي و ركوع و سجود را كامل بجاي آوردي و تشهد و سلام را انجام دادي خداوند متعال همه گناهاني را كه بين نماز قبلي و اين نماز انجام داده اي مي بخشد.»
لذا پس از يادآوري گناهان قبل از نماز، بطور صادقانه از خداوند متعال طلب مغفرت نموده و با اميد به درگاه الهي نماز خود را با حضور قلب اقامه نمائيد كه بر اساس وعده الهي، رحمت خداوند متعال شامل حال شما خواهد شد.