پاسخ: در ابتدا گفتنی است؛ زمان برگزاری نماز ظهر و عصر از هنگام اذان ظهر تا قبل از غروب یا مغرب است. بنابر این اگر کسی به هر دلیلی مانند خواب و یا سفر و یا تأخیر تا هنگام عصر نماز نخوانده باشد ابتدا باید نماز ظهر بخواند و سپس نماز عصر و دورغی اتفاق نیفتاده است بلکه از نظر شرعی نمازها یک وقت فضیلت دارد که نماز ظهر بهتر است در هنگام ظهر و نماز عصر در هنگام عصر خوانده شود اما جمع بین نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء در زمان پیامبر اسلام ( صل الله علیه و آله ) انجام می شده و در روایات شیعه و روایات اهل سنت آمده است؛
عبدالله بن سنان از حضرت امام صادق(ع) نقل كرده كه آن حضرت فرمود: پيامبر خدا(ص) بدون اين كه عذرى در كار باشد، ظهر و عصر و نيز مغرب و عشاء را با يك اذان و دو اقامه خواندند»
اسحقاق بن عمار از امام صادق(ع) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمود:«پيامبر خدا بدون اين كه عذرى در كار باشد، ظهر و عصر را در يك جا خواندند. عمر به آن حضرت گفت: آيا در نماز چيز تازه‏اى پيدا شده؟ پيامبر اكرم(ص) گفت: نه چيز تازه‏اى درباره نماز نيامده ولى خواستم بر امت خودم گشايشى بدهم»
عبدالملك قمى مى‏گويد: به امام صادق(ع) گفتم: مى‏توانم بين دو نماز را بدون اين كه عذرى داشته باشم جمع بكنم؟ امام در جواب گفت: پيامبر خدا اين كار را انجام داد و خواست كه امت را در آسايش و سبكى قرار دهد»
عبدالله بن عمر مى‏گويد: پيامبر با اين كه در مدينه بود و مسافر نبود نماز را تمام و با هم خواند»
امام باقر(ع) فرمود: پيامبر خدا ظهر و عصر و نيز مغرب و عشاء را با يك اذان و دو اقامه خواندند»
فقهای شیعه به پیروی از این احادیثی که از عمل پیامبر حکایت می کند و از روایاتی که پیشوایان بزرگ اسلام رسیده است و به پیروی از ظواهر آیات قرآنی، در تمام اعصار اسلامی، تفریق میان نمازها را مستحب دانسته و می فرمایند: فاصله انداختن میان نمازها و اقامه هر نمازی در وقت فضیلت خود مستحب و افضل است و در عین حال می توان این مستحب را ترک نمود و نمازها را جمع خواند و معنای مستحب همین است که انسان بسان سایر مستحبات در فعل و ترک آن مختار باشد.
جابر بن زيد از ابن عباس نقل كرده است كه پيامبر خدا(ص) هفت ركعت مغرب و عشاء را با هم خواند و هشت ركعت ظهر و عصر را با هم خواند و آن حضرت در مدينه بود» و نيز مى‏گويد:«پيامبر اسلام هفت ركعت را با هم خواند و هشت ركعت را هم با هم خواند»
ابن عباس مى‏گويد: پيامبر اسلام در مدينه، بين ظهر و عصر و بين مغرب و عشاء را جمع مى‏كرد، بدون اين كه عذرى در كار باشد»
سعيد بن جبير از ابن عباس نقل مى‏كند: رسول خدا(ص) ظهر و عصر و مغرب و عشاء را با هم خواند بدون اين كه خطر و يا سفرى در كار باشد»
- عبدالله بن شقيق مى‏گويد: روزى ابن عباس پس از نماز عصر، براى ما سخنرانى مى‏كرد. سخنرانى طولانى شد، آفتاب غروب كرد، هوا تاريك شد، ستارگان در آسمان ظاهر شدند و مردم مى‏گفتند: وقت نماز است. مردى از بنى تميم كه هميشه نماز را اول وقت مى‏خواند نزد ابن عباس آمد و گفت: بابا وقت نماز است و سخن را كوتاه كن. ابن عباس به او گفت: اى بى‏مادر! آيا تو به من سنت پيامبر را تعليم مى‏دهى؟! من خودم ديدم كه پيامبر اسلام ظهر و عصر را با هم مى‏خواند و مغرب و عشاء را با هم مى‏خواند. عبدالله بن شقيق مى‏گويد: من به شك افتادم. رفتم نزد ابوهريره و از او پرسيدم. ابوهريره گفت: ابن عباس راست مى‏گويد»
هر چند اخبار و روايات بسيارى در اين باب از اهل تسنن نقل شده، ليكن همين كه بابى به نام‏«جمع بين الصلاتين» اختصاص يافته و احاديث مربوطه در اين باب نقل گرديده، محكم‏ترين دليل و برهان بر جواز جمع خواندن نماز است. زيرا اگر غير از اين مى‏بود بايد باب مخصوصى به نام‏«جمع بين الصلاتين فى السفر» يا«جمع بين الصلاتين فى الحضر» اختصاص مى‏دادند تا احاديث مربوطه را تفكيك نمايند.
از طرفى ديگر، بخارى همين احاديث را در صحيح خود آورده، ليكن به دلايل نامعلومى و با زبردستى آن‏ها را از محل‏«جمع بين الصلاتين» به محل ديگرى مثل‏«باب تأخير الظهر إلى العصر من كتاب مواقيت الصلاة» و«باب ذكر العشاء والعتمة» و«باب وقت المغرب» انتقال داده است.
در پایان خاطر نشان می شود حکمت این مساله و جواز جمع بین نمازها به خاطر آسایش مسلمین و سخت نگرفتن به آنان بوده است.
در روایتی از اهل سنت آمده است که پیامبر اکرم ( صل الله علیه و آله ) جمع بین نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشاء کرد، به آن حضرت عرض شد که چرا چنین کردی؟ فرمود: این گونه عمل کردم تا حرجی بر امتم نباشد. ابن عباس نیز در تبیین فلسفه و حکمت این حکم می گوید: به خاطر گشایش و تخفیف بر امت، پیامبر ( صل الله علیه و آله) این کار را کرد.
اینها قسمتی از احادیثی است که محدثان اهل تسنن در کتاب های تفسیر و حدیث خود نقل کرده اند و همگی حاکی از این است که جدا خواندن نماز ها امر مستحبی است و اگر روزی دیدیم که مراعات این مستحب به اصل ادای فریضه لطمه می زند، به دستور خود پیامبر می توانیم ترک کنیم، یعنی هر دو را با هم بجا آوریم. امروز در بسیاری از مناطق، وضع زندگی طوری تنظیم شده که مراعات این استحباب، موجب مشقت شده است و چه بسا سبب می شود که گروهی از انجام اصل نماز سرباز زنند. در این موقع با الهام گرفتن از راهنمای خود، پیامبر می توان برای مراعات« اهم»، مسئله تفریق را ترک نمود، و هم اکنون بسیاری از فقهای اهل تسنن همین نظر را دارند، ولی به ملاحظاتی از اظهار نظر خودداری می کنند.
بنابراین، جمع کردن بین نماز ظهر و عصر و نیز مغرب و عشا، هیچ گونه اشکالی ندارد زیرا ریشه در روایات و سیره پیامبر مکرم اسلام ( صل الله علیه و آله ) دارد و متهم ساختن شیعه به این که خلاف سنت پیامبر عمل می کنند، کار دشمنان اسلام و مسلمین است.