پاسخ: از آیات و روایات استفاده می شود که نماز کامل و حقیقی نمازی است که با حضور قلب و خلوص نیت و همراه با یقین باشد. از امام رضا (علیه السلام) نقل شده است:

«لا صلاة الا باسباغ الوضو‌ء و احضار النیة و خلوص الیقین و افراغ القلب و ترک الاشتغال و هو قوله "فاذا فرغت فانصب و الی ربک فارغب"»؛

نماز کامل باید با وضوی کامل، با حضور قلب، خلوص یقین، خالی بودن فکر و ذهن و قلب از توجه و اشتغال به دنیا باشد، همان طور که خطاب به پیامبر آمده است: «هنگامی که فارغ شدی، به نماز بایست و به سوی پروردگارت بشتاب.(1)

البته بدان معنا نیست که اگر نماز با این ویژگی ها نبود، باطل است، بلکه می توان مراتب متعددی برای نماز و نمازگزار تصور کرد. هر چه درجه و مرتبه کمال معنوی بالاتر باشد، نماز بهتر و از درجه حضور قلب بالاتری برخوردار خواهد بود.

جهت مطالعه بیشتر به کتاب های ذیل مراجعه کنید:
1. نماز عارفانه، جواد محدثی.
2. پرورش در پرتو نیایش، حسنعلی نوری ها.
3. نماز زیباترین الگوی پرستش، غلامعلی نعیم‌آبادی.
4. نماز از دیدگاه قرآن و حدیث، موسوی لاهیجی.
5. نماز، حسین انصاریان.

(1) علامه مجلسی، بحارالانوار، مؤسسه الوفاء، بیروت، 1404 ه ق، ج 81، ص 243.