■ عوامل حواسپرتی در نماز چیست؟
پاسخ: بعضی از اصلیترین عوامل حواسپرتی را در پایین بیان شده است.
• ضعف ایمان
هر درجه ایمان و اعتقاد قلبی انسان نسبت به خدا بیشتر باشد و عظمت و بزرگی و مهربانی و رحمت او را بیشتر درک کند و از نارضایتی و غضب او بیشتر ترسان باشد، در نماز احساس حضور و خشوع و خضوع بیشتری میکند و حواس جمعتری کمتری خواهد داشت.
• ناآشنایی یا بیتوجهی به اهمیت و آثار نماز
وقتی کاری برای کسی مهم باشد تمام حواسش را جمع می¬کند که آن را درست انجام دهند؛ مثل کسی که سر جلسۀ کنکور تمام ذهنش متوجه امتحان است؛ زیرا قبولی در آن آزمون برای او حیاتی است. همین¬طور اگر بدانیم نماز چه اثر مهمی در سعادت انسان دارد و بدانیم که خداوند در قرآن و اهل بیت در روایات خود چقدر به نماز سفارش کردهاند و اهمیت این موضوع را باور کنیم، آنگاه حواسپرتی ما در نماز از بین خواهد رفت یا به شدت کم خواهد شد.
• وسواس در قرائت نماز
یکی از عوامل حواسپرتی در نماز وسواس داشتن در قرائت آن است که موجب میشود بیشتر توجه نمازگزار، صرف ظاهر نماز شود تا باطن و حقیقت آن. اگر چه قرائت صحیح، از شرایط نماز است، نباید در توجه به آن افراط کرد.
• ارتکاب گناه
یکی دیگر از عوامل حواسپرتی در نماز، ارتکاب گناه است؛ چون همان¬طور که نماز، عامل بازدارندۀ از گناه است، فحشا و منکرات نیز مانع حضور قلب در نماز است. نماز و گناه رابطهای متقابل و متضاد دارند. کسی که اهل فحشا و منکر است، توفیق تحصیل حضور قلب در نماز را ندارد؛ زیرا گناه اثر منفی خود را در نماز میگذارد و از طرفی نماز به میزان حضور قلب در آن، بازدارندۀ از معصیت و بزهکاری میباشد.
■ بعضی ها می گویند « در جوانی نهایت لذت را می بریم و عشق دنیا را می کنیم و در پیری توبه می کنیم و نماز می خوانیم » آیا این حرف درست است ؟
1- هیچ تضمینی برای زنده ماندن انسان تا ساعت بعد وجود نداردتا کسی بخواهد برای توبه در دوران پیری برنامه ریزی کند.
2- حتی اگر انسان به پیری برسد، چه تضمینی برای توبه او هست ؟
3- حتی اگر در پیری توبه کند، نماز پیر با نماز جوان ، فاصله زیادی دارد. ...
■ منظور از نهی و بازدارندگی نماز از گناه در آیه « ان الصلوه تنهی عن الفحشاء والمنکر » چیست ؟
نهی نماز تشریعی است نه تکوینی .
نماز مانند انسانی که دیگری را نهی می کند ، مرتب به نماز گزار نهیب می زند که زنا مکن ، ربا نخور ، دروغ نگو ، چنین و چنان نکن و... لکن لازمه این نهی آن نیست که نماز گزار به طور تکوینی و اجبار از آن کارها دست بردارد ...
■ آیا سوره حمد را باید در نماز خواند؟
در رکعت اول و دوم نمازهاى واجب روزانه، انسان باید اول حمد و بعد از آن یک سوره تمام بخواند، در این مطلب فرقی بین زن و مرد نیست.[1]
[1] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج1، ص 543 ، دفتر انتشارات اسلامی،قم،1424. ...