■ آیا میتوان نماز والدین را برای پدر بزرگ و مادر بزرگ هم خواند؟ و آیا باید در نیت اسمهایشان را ذکر کنیم؟
پاسخ:
پاسخ اجمالی
در برخی از منابع روایی - البته بدون آنکه صریحاً مستند به روایتی شود - نمازی تحت عنوان «نماز والدین» چنین نقل شده است:
این نماز دو رکعت است؛ در رکعت اول بعد از حمد، ده مرتبه آیه «رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَ لِوَالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسَابُ»،[1] خوانده میشود. در رکعت دوم بعد از خواندن سوره حمد، ده مرتبه آیه: «رَبِّ اغْفِرْ لی وَ لِوالِدَیَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَیْتِیَ مُؤْمِناً وَ لِلْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ»،[2] خوانده میشود. در ادامه رکعت دوم تشهد و سلام نماز است. پس از سلام نماز بدون تغییر حالت نماز، ده مرتبه آیه «رَّبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِی صَغِیراً»[3] خوانده میشود».[4]
این نماز با عنوان «نماز والدین» آمده و با توجه به آیات مندرج در آن، مخصوص پدر و مادر میباشد، اما میتوان برای ارجنهادن به زحمات پدربزرگ و مادربزرگ، دو رکعت نماز مستحبی خواند و اگر آن دو رکعت، مشابه نماز والدین هم باشد، ایرادی نخواهد داشت.
[1]. «پروردگارا، من و پدر و مادرم و همه مؤمنان را، در آن روز که حساب برپا میشود، بیامرز»؛ ابراهیم، 41.
[2]. «پروردگارا، مرا، و پدر و مادرم و تمام کسانى را که با ایمان وارد خانه من شدند، و جمیع مردان و زنان باایمان را بیامرز»؛ نوح، 28.
[3]. «پروردگارا، همانگونه که آنها مرا در کوچکى تربیت کردند، مشمول رحمتشان قرار ده»؛ اسراء، 24.
[4]. طبرسى، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، ص 334، قم، الشریف الرضى، چاپ چهارم، 1412ق.
■ چرا نمازها را باید سر وقت مشخص خواند؟! نمیشود هر وقت از شبانه روز خواستیم نماز بخوانیم؟!
اول: تمام کارهای خدا از روی مصالح و مفاسد برنامهریزی شده است و هیچ کار خدا بیدلیل و بیحکمت نیست. یعنی اگر خدا کاری را واجب کرده است، آن کار برای ما منافع و مصلحتی داشته است و اگر کاری را حرام کرده آن کار برای ما ضرر و فسادی داشته است.
دوم ...
■ کدامیک از تعقیبات نماز را باید در اولویت قرار داد؟ سجده شکر، تسبیح حضرت زهرا(س) و یا ...؟
در احادیث، ترتیبی برای تعقیبات نماز ذکر نشده است، ولی گروهی از فقها میگویند از برخی روایات چنین برمیآید که در انجام تعقیبات نماز، اولویت با تسبیحات فاطمه زهرا(س) است؛ یعنی اینکه نمازگزار پس از اتمام نماز، 34 مرتبه الله اکبر، 33 مرتبه الحمد لله و 3 ...