■ كسي كه تا كنون نماز نخوانده چگونه بايد توبه كند؟
پاسخ: توبه با يك جرقه آغاز مىشود، جرقهاى كه در آغاز تنها يك نقطه نورانى و كوچك در قلب است، امّا به تدريج تمامِ آسمانِ تيره و تاريك قلب را فرا مىگيرد. اين نقطه نورانىِ سفيد، انسان را از گذشته تاريك به آينده روشن مىبرد. نسبت به گذشته تاريك و سياه، احساس تلخى، پشيمانى و ندامت مىكند و آسمانِ ابر گرفته قلب براى آيندهاى روشن آماده بارش رحمت الهى مىشود. قرآن، اين كتاب نويد بخشِ رحمت، به همه مؤمنان فرمانِ توبه مىدهد. در سوره تحريم، آيه 8 مىفرمايد:« يأيّها الذين ءَامنوا توبوا إلى الله توبةً نصوحاً عَسى رَبُّكم أَن يكفّر عنكم سيّئاتكُم و يُدخِلَكُم جَنّــت تجرى مِن تحتها الأَنهـر» ؛« اى كسانىكه ايمانآوردهايد! با اخلاصِ كامل توبه كنيد، باشد كه پروردگار از گناهان شما در گذرد و به باغهايى واردتان كند كه در آن جويبارهايى جارى است.»
حقيقت توبه و استغفار، پشيماني از گناه گذشته و عزم و تصميم بر عدم ارتکاب آن در آينده است. اگر اين حالت براي کسي پيش آمد، اين نشانه توبه واقعي است و پذيرفته شدن توبه واقعي حتمي ميباشد. اگر توبه واقعي صورت گيرد، قبولي آن از طرف خداوند قطعي است، چون خداوند فرموده:«وَ هُوَ الَّذِي يقْبَلُ التَّوْبةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يعْفُوا عَنِ السَّيئاتِ» ؛« او است که توبه را از بندگانش پذيرا ميشود و گناهان را ميبخشد».
روزى حضرت على(عليه السلام) مردى را ديد كه بدون توجّه به شرايط توبه فقط با زبان مىگفت:«استغفر الله». حضرت به او فرمود: مىدانى استغفار چيست؟ آنگاه شرايط استغفار را براى او توضيح داد و فرمود:
اوّل: بايد از كارهاى ناشايست گذشتهات پشيمان باشى؛
دوم: آنكه تصميم بگيرى ديگر سراغ كارهاى زشت قبلى نروى؛
سوم: اگر حقّى از بندگان خدا برعهده توست (قرضى گرفتهاى و پس ندادهاى يا به زور چيزى را از مردم گرفتهاى و يا...) ادا كنى؛
چهارم: اگر حقى از خدا بر عهده توست (مثلا نمازهايى از تو قضا شده و نخواندهاى) آنها را ادا كنى و....
آنگاه پس از اين مراحل با زبان بگويى:«استغفرالله»
پس توبه يك لفظ نيست؛ بلكه يك تحوّل در درون انسان و زندگى او است.
پس از پيدا شدن حالت توبه و پشيمانى و ندامت از كارهاى ناپسند، چند عمل سزاوار است:
يك - سه روز روزه گرفتن؛ حضرت امام صادق(ع) مىفرمايد:«توبه نصوح كه خداوند به آن امر فرموده، روزه گرفتن روز چهار شنبه، پنج شنبه و جمعه است»
دو - غسل توبه؛ حضرت رضا(ع) به كسى كه مىخواست از گناه«استماع» غنا توبه كند، فرمود:« فَاغْتَسِلْ وَ صَلِّ مَا بَدَا لَكَ فَلَقَدْ كُنْتَ مُقِيماً عَلَى أَمْرٍ عَظِيم» ؛«برخيز و غسل كن و هر چه مي خواهي نماز بخوان زيرا مداومت بر گناه بزرگي مي كردي»
سه - خواندن دو يا چهار ركعت نماز؛ امام صادق(ع) مىفرمايد:«هر بندهاى كه گناهى كرد، پس برخيزد و تحصيل طهارت كند (وضو بگيرد) و دو ركعت نماز بخواند و از خداوند طلب آمرزش نمايد، بر خدا است كه توبهاش را بپذيرد»
چهار - استغفار و خواندن دعاهاى توبهاى كه از ائمه اطهار(ع) وارد شده است؛ خصوصاً دعاهاى صحيفه سجاديه (به خصوص دعاى 31) و نيز مناجات خمسة عشر (به خصوص مناجات اول) و... بايد هنگام خواندن دعا، معانى آنها را متذكر باشد و سعى كند كه حالش با گفتارش يكى باشد.
بعد از توضيح معنا و شرايط توبه، روشن مىشود كه جبران گذشته در مورد نمازهاى خوانده نشده، به اين است كه ما علاوه بر پشيمانى دل، نمازهاى قضا شده رابه جا بياوريم.
■ احكام نماز جماعت:
اگر امام جماعت يكى از نمازهاى يوميّه را مىخواند، هر كدام از نمازهاى يوميّه را مىتوان به او اقتدا كرد، بنا بر اين اگر امام، نماز عصر را مىخواند، مأموم مىتواند، نماز ظهر را به او اقتدا كند، و اگر مأموم پس از آنكه نماز ظهر را خواند، جماعت برپا شود ...
■ هدف و فلسفه عبادت کردن چیست؟ از کجا تشخیص دهیم که عبادت و نماز و روزه های ما موجب افزایش کمال ومعنویت شده است؟
عبادات هدف و فلسفه ای دارند که اگر انسان به آن بی توجه باشد نصیبی از آن نمی برد. اگر انسان شرایط باطنی عبادات را رعایت نکند، بهره لازم از عبادت را نخواهد برد. کسانی که رنج و مشقت عبادت را بر خود هموار ، اما از روح عبادت غافلند. عبادات آنها به جای این ...
