■ چه فرقي بين صحت نماز و قبولي نماز وجود دارد؟
پاسخ: به طور كلى در عبادات - كه يكى از بارزترين آن نماز است - سه شرط لازم است:
1 - شرط صحت؛ 2 - قبولى. 3- شرط كمال
اول - شرايط صحت نماز، شرايطي مي باشند كه در صورت فقدان يكي از آنها نماز باطل بوده و اصل تکليف نماز از انسان ساقط نمي شد و در صورت عدم جبران، مکلف عذاب مي گرديد.
شرط صحت نمازكه خود به دو عامل بستگى دارد:
الف - صحيح بودن شكل ظاهرى نماز
صحيح بودن شكل نماز؛ به اين است كه به همان شكل و شيوه معين از سوى خدا و مكتب انجام گيرد؛ نه از روى سليقههاى شخصى. رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايد:« لَا قَوْلَ وَ لَا عَمَلَ وَ لَا نِيَّةَ إِلَّا بِإِصَابَةِ السُّنَّةِ» ؛« ارزشي براي گفته ها و عمل ها و نيّت ها نيست، مگر آن كه طبق دستور و سنت انجام گيرد.»
حضرت ابراهيم(ع) از خداوند درخواست مىكند:« َ أَرِنا مَناسِكَنا» ؛«خدايا! نحوه صحيح عبادت را به ما نشان بده» (ارنا مناسكنا). پس اين كه كجا بايد شكسته بخوانيم و يا تمام، آهسته بخوانيم يا بلند، تعداد ركعات و امثال آن چگونه باشد و... مربوط به شكل ظاهرى نماز است كه بايد به همان صورتى كه دستور دادهاند، انجام دهيم. در غير اين صورت باطل و بى ارزش است؛ مثل دندانههاى يك كليد كه اگر اندكى ريز يا درشت باشند، ديگر قفل را باز نمىكنند.
ب - صحيح بودن نيت و هدف آن
صحيح بودن هدف به اين است كه هدف انسان در عبادت، كسب رضاى الهى وانجام وظيفه باشد. پس عبادتى كه براى غير خدا باشد (مثلاً براى ريا، خودنمايى و خوشايند مردم) شرك است و هيچ ارزشى ندارد.
با وجود اين دو عامل نماز داراي شرايط صحت مي باشد
دوم – شرايط قبولى نماز
در نماز صحيح اگرچه شكل ظاهرى آن صحيح و شرايط صحيح بودن را دارا مي باشد و انسان تكليفش را انجام داده و از عقاب خدا رهايى پيدا كرده - ولى رشد آور و تعالى بخش نيست.
مقصود از شرايط قبولي نماز، شرايطى است كه رعايت آن ها، علاوه بر درستى عمل، موجب قرب به خدا و كسب پاداش الهي مى شود. ممكن است نمازى صحيح باشد ولى سبب رشد و تزكيه روح نشود، همچون دارويى كه شفابخش نباشد، يا جنسى در بازار بي مشترى باشد. عبادت هم، گاهى تنها در حدّ نجات بخشى از كيفر است، ولى گاهى انسان را محبوب خدا و عمل را مقبول درگاهش مي سازد.
ج – شرايط كمال
شرايط کمال آنهايي است که در صورت نبود آنها نماز از ثواب و پاداش کمتري برخوردار مي باشد و اگر اين شرايط را دارا باشد ثواب آن بيشتر خواهد بود.
■ آيا سلام دادن به معصومین (علیهم السلام) بعد از نمازهاي يوميه در منبعي خاص ذکر شده است؟
این گونه سلام ها در منبع خاصی ذکر نشده است ولی نوعی زيارت معصومين عليهم السلام از راه دور محسوب مي شود1 و در روايات تصريح شده اين گونه سلام ها به آنها رسانده مي شود.
مثلاً در مفاتیح الجنان زيارت حضرت رسول صلى الله عليه و آله از بعيد توصیه شده است ...
■ آیا حتما باید نماز را به این شکل رکوع و سجود انجام دهیم؟ چه اشکالی دارد مانند مسیحیان ایستاده و با احترام مناجات کنیم؟
در ابتدا باید دانست؛« تنوع» و« تحرک» علاوه بر معانی بلند حمد و سوره و اذکار نماز از ویژگی های ممتاز«نماز» نسبت به سایر انواع عبادت ها در ادیان مختلف است و این نشانه جامعیت و برتری اسلام است. یکی از آثر تنوع و تغییر وضعیت چه بسا ایجاد حس هشیاری و دوری ...
■ چرا باید نماز را در اوقات معینی بجا آورد و چرا در بعضی اوقات فضیلت بیشتری دارد؟
از این پرسش، چند پاسخ داده شده است:
پاسخ نخست:
از امام حسن ـ علیه السلام ـ روایت شده است که فرمود:
«عده ای از یهود نزد پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ آمدند و داناترین آنها درباره مسائلی از آن حضرت پرسش کرد؛ یکی از پرسشها این بود که گفت: " ...