■ آیا دعا کردن در رکوع مستحب است؟
پاسخ: در مورد ذکر رکوع باید گفت انسان هر ذکری در رکوع بگوید کافی است و احتیاطاً[1] آن ذکر به اندازه ی سه مرتبه «سبحان الله» یا یک مرتبه «سبحان ربی العظیم و بحمده» باشد.[2]
در باره اذکاری که می توان در رکوع گفت روایاتی به ما رسیده است:
در روایتی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است که فرمودند : من از قرائت در رکوع و سجود نهی شده ام . پس در رکوع خداوند را بزرگ بدارید ودر سجده زیاد دعا کنید که سزاوار است مستجاب شود. [3]
امام صادق (ع) از پدر بزرگوارشان و او از امیرالمؤمنین(ع) روایت کرده: «قرائتی در رکوع و سجود نیست. در رکوع و سجود تنها مدح خدای عزوجل است و بعد از آن درخواست و دعا پس قبل از دعا با مدح و ثنای خدای عزوجل شروع کنید سپس دعا کنید».[4]
بنابراین از دعا کردن در رکوع نهی نشده است و می توان گفت هر دعایی در رکوع مطلوب است. علامه مجلسی ذیل این حدیث فرموده اند: این حدیث دلالت بر استحباب ذکر و دعا در رکوع دارد.[5] و گفتن ذکر صلوات نیز در رکوع مستحب است بعد از ذکر یا قبل از آن[6] و این هم خود نوعی دعاست.
همچنین خواندن این دعا نیز در حدیثی از امام باقر(ع) آمده است که : إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَرْکَعَ فَقُلْ وَ أَنْتَ مُنْتَصِبٌ اللَّهُ أَکْبَرُ ثُمَّ ارْکَعْ وَ قُلِ اللَّهُمَّ لَکَ رَکَعْتُ وَ لَکَ أَسْلَمْتُ وَ بِکَ آمَنْتُ وَ عَلَیْکَ تَوَکَّلْتُ وَ أَنْتَ رَبِّی خَشَعَ لَکَ قَلْبِی وَ سَمْعِی وَ بَصَرِی وَ شَعْرِی وَ بَشَرِی وَ لَحْمِی وَ دَمِی وَ مُخِّی وَ عِظَامِی وَ عَصَبِی وَ مَا أَقَلَّتْهُ قَدَمَایَ غَیْرَ مُسْتَنْکِفٍ وَ لَا مُسْتَکْبِرٍ وَ لَا مُسْتَحْسِرٍ سُبْحَانَ رَبِّیَ الْعَظِیمِ وَ بِحَمْدِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ.....[7]
سخن آخر این که؛ اگر می دانیم عارف یا عالمی در نماز خود عملی را با استناد به روایات صحیح انجام می دهد و رعایت کرده است که از نظر فتوای مراجع تقلید در رساله های عملیه منعی نداشته باشد اشکالی ندارد و گر نه نمی توان به آن استناد و بر طبق آن عمل کرد.
[1] این احتیاط از دیدگاه امام خمینی ره احتیاط واجب است.
[2] توضیح المسائل مراجع، ج 1، ص 562.
[3] وسائلالشیعة ج : 6 ص : 309-- وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَارُونَ الزَّنْجَانِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ أَبِی عُبَیْدٍ الْقَاسِمِ بْنِ سَلَّامٍ بِأَسَانِیدَ مُتَّصِلَةٍ إِلَى النَّبِیِّ ص قَالَ إِنِّی قَدْ نَهَیْتُ عَنِ الْقِرَاءَةِ فِی الرُّکُوعِ وَ السُّجُودِ فَأَمَّا الرُّکُوعُ فَعَظِّمُوا اللَّهَ فِیهِ وَ أَمَّا السُّجُودُ فَأَکْثِرُوا فِیهِ الدُّعَاءَ فَإِنَّهُ قَمِنٌ أَنْ یُسْتَجَابَ لَکُمْ أَیْ جَدِیرٌ وَ حَرِیٌّ أَنْ یُسْتَجَابَ لَکُمْ.
[4] عبدالله بن جعفر حمیری قمی، قرب الاسناد، ص 66. وسائلالشیعة ج : 6 ص : 309- 8046عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنِ السِّنْدِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی الْبَخْتَرِیِّ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ أَنَّ عَلِیّاً ع کَانَ یَقُولُ لَا قِرَاءَةَ فِی رُکُوعٍ وَ لَا سُجُودٍ إِنَّمَا فِیهِمَا الْمِدْحَةُ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ الْمَسْأَلَةُ فَابْتَدِءُوا قَبْلَ الْمَسْأَلَةِ بِالْمِدْحَةِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ اسْأَلُوا بَعْدَهُ .
[5] علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 82، ص 105.
[6] سید یزدی، العروة الوثقی، ج 2، ص 553.
[7] محمد ین یعقوب کلینی، الکافی، ج 3، ص 319.
■ شخصی فکر می‌کرده که مدت اقامت او، ده روز است و پس از چند روز متوجه شد که نُه روز بوده و اشتباه محاسبه کرده است؛ تکلیف نمازهایی که تمام خوانده و نمازهای بقیه روزها چیست؟
مقام معظم رهبری؛ اگر قصد داشته فقط تا روز معینی مثلاً دوشنبه بماند و به تصور این که تا دوشنبه، ده روز می شود قصد ده روز کرده (در حالی که کمتر می شده)، در این صورت وظیفه، نمازِ شکسته است و باید نمازهایی که کامل خوانده، اگر در وقت متوجه شد، اعاده کند و ...
■ با داشتن نماز قضا نماز مستحبی بخوانم یا نه؟
کدام تفکر صحیح است؟
بنده به جاي نماز مستحبی، قضاي نمازهایم را مي خوانم چون با وجود واجباتِ قضا نشده، مستحبات نيز پذيرفته نمي شوند و اثري ندارند.
بنده نماز مستحبی می خوانم، به اميد آن که توفيقي جهت قضاي نمازهایم حاصل شود.
از نظر شرعي خواندن نماز ...
■ نماز جمعه چگونه بوجود آمده؟ اولين نماز جمعه را پیامبر خدا (صل الله علیه و آله ) در چه زماني و كجا اقامه نمودند؟
روايتى از«ابن عباس» نقل شده و در آن اشاره دارد كه پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) قبل از مهاجرتشان به مدينه به اقامه نماز جمعه مأمور شدند، ولى به سبب شرايط سختى كه از طرف كفار به ايشان تحميل مى‌شد، نمى‌توانستند مردم را براى نماز سياسى عبادى جمعه ...
