■ سکوت هنگام تلاوت قرآن، آیا ویژه تلاوت در نماز است و یا شامل هر تلاوتی میشود حتی اگر توسط رادیو و نوار و سیدی باشد؟!
پاسخ: بر اساس آیه 204 سوره اعراف، باید هنگام تلاوت قرآن ساکت بود. آنچه در شأن نزول این آیه آمده است، نشانگر آن است که مراد اولیه از آیه، سکوت هنگام تلاوت در نماز است و برخی روایات نیز ناظر به همین مطلبند.
امام باقر(ع) فرمود: «اگر پشت سر امام بودى در دو رکعت اوّل هرگز چیزى [از حمد و سوره را] مخوان، بلکه خاموش باش و قرائت امام را گوش کن، ... زیرا خداوند عزّ و جلّ به مؤمنان خطاب میفرماید: اى مؤمنان! زمانی که قرآن خوانده میشود؛ یعنی هر گاه در نماز واجب پشت سر امام بودید و امام، قرآن میخواند، پس به قرائت او گوش فرا دارید و خود خاموش باشید».[1]
با این وجود و گرچه شأن نزول این آیه درباره نماز جماعت و گوش دادن به قرائت امام است، ولی به حسب دلالت، عام است،[2] بر این اساس همین اطلاق و دلالت عام، آیه شریفه شامل تلاوت عادی قرآن نیز خواهد بود و به همین دلیل در مقابل هر تلاوتی باید سکوت کرد مگر به نحو حدیث نفس و زمزمه درونی که عرفاً سکوت را نقض نمیکند.
در ارتباط با این حکم عام، روایاتی نیز وجود دارد.
عبد الله بن ابییعفور میگوید: از امام صادق(ع) پرسیدم: شخصى مشغول قرائت قرآن است، آیا بر کسى که صداى او را میشنود، شنیدن واجب است؟ آنحضرت فرمود: «آرى، هرگاه قرآن نزد تو خوانده شود، باید سکوت و استماع کنى».[3]
روایت دیگری از امام صادق(ع) وجود دارد که میفرماید: «یَجِبُ الْإِنْصَاتُ لِلْقُرْآنِ فِی الصَّلَاةِ وَ غَیْرِهَا»[4] سکوت در برابر قرآن، چه در نماز و چه در غیر نماز لازم است.
همانگونه که ملاحظه میفرمایید، در روایات «سکوت در برابر قرآن» به عنوان محور قرار گرفته و نه «سکوت در برابر قاری» و بر این اساس، با آنکه زمان صدور آیه و روایت، وسیلهای برای ضبط تلاوت قرآن وجود نداشته، اما با توجه به اینکه به چنین تلاوتهای ضبط شده نیز «قرآن» گفته میشود، سکوت در مقابل آن پسندیده است.
[1]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 392، قم، دفتر نشر اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.
[2]. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 8، ص 38، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ پنجم، 1417ق.
[3]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج 4، ص 79، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
[4] . عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، ج 2، ص 44، المطبعة العلمیة، تهران، 1380 ق.
■ چرا در پنج نوبت شبانه روز تنها 17 ركعت نماز واجب شده نه كمتر و نه بيشتر؟
اَحكام دين، دو دستهاند:
الف) احكامي كه فلسفه و حكمت آنها بيان شده است؛ مانند روزه، حج و شراب و....
ب) احكامي كه فلسفه آن بيان نشده است؛ مانند تعداد ركعت نمازها.
3ـ اين كه سبب بيان نشدن علل و حكمتهاى بعضى از اَحكام مانند تعداد ركعت نمازها چيست، ...
■ حکم شرعی کسی که نمی داند نماز و روزه قضا دارد و یا مقدارشان را نمی داند و کسی که قضای روزه را نگرفته، چیست؟
1. اگر کسی نمی داند که آیا نماز قضایی بر عهده اش است یا خیر، چون یقین به قضا شدن ندارد، چیزی بر عهده او نبوده و بجا آوردن نماز قضا بر او واجب نیست. [1] پس، بر شما چیزی واجب نیست.اما اگر یقین به داشتن نماز قضا داشته، ولی مقدار آن را نمی دانید (و نمی ...
■ چرا با انجام دادن دستوراتی که در روایات برای رسیدی به هدف مشخصی انجام می دهیم ولی باز به نتیجه مطلوب نمی رسیم مثل نماز حاجت یا فلان عمل برای رفع قرض یا بیماری و...
برای اینکه دعا و انجام آن کارها، اینها، در حد مقتضی عمل میکنند؛
برای اینکه چیزی اتفاق بیفتد، باید مقتضی موجود باشد، مانع مفقود[باشد].
گاهی مانع میآید جلوی آن مقتضی را میگیرد، مثلا فرض کن شما دعا کردید، دعایتان هم مستجاب شده ولی مصلحتتان ...